इक्वाडोर आर्थिक संकटाच्या उंबरठ्यावर

जग अजूनही कोविड-19 साथीच्या आजाराच्या क्रूर परिणामापासून त्रस्त असताना, रशिया-युक्रेन संघर्ष आणि अर्थव्यवस्था, पुरवठा साखळी आणि इंधनाच्या किमतींना होणारा विनाशकारी फटका, इक्वाडोर या लहान लॅटिन अमेरिकन देशालाही मोठ्या प्रमाणावर सामोरे जावे लागत आहे. व्यापक निषेध ज्याने राष्ट्राला जवळ केले आहे. 13 जून 2022 रोजी 1997 ते 2005 दरम्यान तीन राष्ट्राध्यक्षांना अनसिट करण्याचे श्रेय इक्वाडोरच्या कॉन्फेडरेशन ऑफ इंडिजिनस नॅशनॅलिटीज ऑफ इक्वाडोरने सुरू केले होते, ज्याला CONAIE देखील म्हटले जाते. जवळपास तीन आठवडे उलटूनही देशभरात निषेध अजूनही मोठ्या प्रमाणावर सुरू आहे.

निदर्शने सुरू होण्यामागील प्रमुख कारण म्हणजे देशातील इंधन आणि अन्नधान्याच्या किमती वाढणे आणि परिणामी टंचाई. वाढत्या किमती ही अशा देशात राहणाऱ्या नागरिकांसाठी अंतिम पेंढा होती ज्यांना आर्थिक संकटांचा सामना करावा लागला होता. इक्वेडोर गरिबी आणि प्रचंड असमानतेने ग्रासले आहे, तथापि, साथीच्या रोगाने देशातील या संरचनात्मक समस्या अधिक गडद केल्या. देशातील 32 टक्क्यांहून अधिक लोकसंख्या दारिद्र्यात जगते, त्यांची कमाई प्रतिदिन US$3 पेक्षा कमी आहे. इक्वाडोरच्या केवळ 33.2 टक्के लोकांकडे औपचारिक रोजगार असल्याने, साथीच्या आजारादरम्यान बेरोजगारी वाढली तसेच पुनर्प्राप्ती मंदावली. इक्वेडोरच्या सांख्यिकी संस्थेच्या मे 2022 च्या अहवालानुसार, 22.1 टक्के लोक देशात बेरोजगार आहेत.

सरकारने इंधनाच्या किमती कमी कराव्यात, कृषी उत्पादनांवर किमतीचे नियंत्रण ठेवावे, बँकेच्या कर्जावर स्थगिती आणावी आणि शैक्षणिक बजेट वाढवावे या मागण्यांसह CONAIE ने या समस्यांना तोंड देण्यासाठी अनिश्चित काळासाठी संप पुकारला. इक्वाडोर सरकारने, अध्यक्ष गिलेर्मो लासो यांच्या नेतृत्वाखाली, कर वाढ आणि इंधन सबसिडी कमी करणे यासह काही काटेकोर उपाय केले होते जे आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) सह US$6.5 बिलियन कराराचा भाग होते, ज्यामुळे आधीच कमकुवत झालेल्या अर्थव्यवस्थेची स्थिती बिघडली. . येथे थोडा विरोधाभास असा आहे की तेलाच्या किमतीतील जागतिक वाढीमुळे इक्वाडोरला फायदा झाला आहे कारण इंधन, विशेषत: पेट्रोलियम किंवा कच्चे तेल हे देशाच्या प्रमुख निर्यातींपैकी एक आहे. तथापि, या वाढीव किमतीचे परिणामकारक फायदे ज्यांना त्याची सर्वात जास्त गरज आहे त्यांच्यापर्यंत पोहोचले नाही, ज्यामुळे लोकांमध्ये असंतोष वाढला आहे.

देशाने तीन वर्षांत पाहिलेली ही सर्वात मोठी निदर्शने आहेत. बहुतांश ठिकाणी शांततापूर्ण राहिल्या असताना, त्यांच्यापैकी काहींनी खेदजनकपणे लूटमार केली आणि काही आंदोलकांनी सार्वजनिक बसची चाके पंक्चर केली आणि सैनिक आणि पोलिस अधिकाऱ्यांवर गोळ्या झाडल्या. आतापर्यंत, निषेध आठ मृत्यूंशी जोडले गेले आहेत, त्यापैकी एक सैनिक जो इंधनाच्या ताफ्यावर झालेल्या हल्ल्यात मारला गेला. उत्पादन आणि निर्यात क्रियाकलापांमध्ये US $100 दशलक्ष पेक्षा जास्त किमतीचे नुकसान आणि डेअरी उद्योगात US $2 दशलक्ष नुकसान नोंदवल्या गेलेल्या, ज्यात अंदाजे 4,000 लीटर नुकसान झाले आहे यासाठी निदर्शने आणि नाकेबंदीमुळे अर्थव्यवस्था आणखी कमकुवत झाली आहे. दररोज वाया जाणारे दूध. परिस्थिती इतकी बिघडली होती की सरकारला क्विटोसह इक्वाडोरमधील सहा प्रांतांमध्ये अल्प कालावधीसाठी आणीबाणीची स्थिती जाहीर करावी लागली. आणीबाणी आता उठवण्यात आली आहे. तथापि, 26 जून 2022 रोजी देशाच्या ऊर्जा मंत्रालयाने आंदोलकांना चेतावणी दिली की इक्वाडोरमधील तेल उत्पादन ‘गंभीर’ पातळीवर पोहोचले आहे आणि निषेध आणि रस्ता अडथळे सुरू राहिल्यास 48 तासांच्या आत पूर्णपणे थांबविले जाऊ शकते. देशातील प्रचलित परिस्थितीमुळे रद्दीकरणात वाढ होऊन पर्यटन उद्योगाला किमान US $50 दशलक्ष इतके नुकसान झाले आहे.

परिस्थिती इतकी बिघडली होती की सरकारला क्विटोसह इक्वाडोरमधील सहा प्रांतांमध्ये अल्प कालावधीसाठी आणीबाणी जाहीर करावी लागली.

सरकारने, त्याच्या प्रतिसादात, निदर्शने दडपण्याचा प्रयत्न केला आहे, आंदोलकांना विध्वंस निर्माण करण्यासाठी आणि सार्वजनिक मालमत्तेचे आणि सरकारी अधिकार्‍यांचे नुकसान केल्याबद्दल दोषी ठरवले आहे. 14 जूनपासून, इक्वाडोर अलायन्स फॉर ह्युमन राइट्सने 79 अटक, 55 जखमी आणि 39 मानवी हक्क उल्लंघनाच्या घटनांची नोंद केली आहे जसे की बळाचा जास्त वापर, निदर्शकांना मनमानीपणे ताब्यात घेणे, पत्रकारांवर हल्ले करणे आणि नागरी समाज संघटनांना धमकावणे. अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनलने यावर भर दिला आहे की सरकारने आर्थिक संकट आणि स्थानिक लोक आणि गरिबीत जगणाऱ्या या साथीच्या रोगाने सर्वाधिक प्रभावित झालेल्या गटांच्या हक्कांवर धोरणांचा प्रभाव यासह निषेधाच्या संरचनात्मक कारणांकडे लक्ष दिले पाहिजे. निदर्शने हाताळण्यात सरकारच्या असमर्थतेचा ठपका ठेवत, देशातील विरोधकांनी निदर्शनांमुळे निर्माण झालेल्या ‘गंभीर राजकीय संकट आणि अंतर्गत गोंधळ’ लासोला हटवण्याचा प्रयत्न केला. यामुळे लासोच्या विरोधात महाभियोग मतदान झाले, ज्यामध्ये तो थोडक्यात बचावला, या प्रस्तावाला आवश्यक 92 पैकी 80 मते मिळाली.

Lasso ने 26 जून 2022 रोजी पेट्रोलच्या दरात 10 सेंट्स प्रति गॅलन कपात करण्याची घोषणा केली होती. तथापि, CONAIE ने US $2.55 वरून US $2.10 प्रति गॅलन आणि डिझेल US $1.90 वरून US1.50 पर्यंत कमी करण्याच्या मागणीपेक्षा हे कमी झाले. त्यामुळे कॉन्फेडरेशनने किंमत कपात अपुरी असल्याचे सांगून ती नाकारली. तरीही, संपाची समाप्ती होऊ शकेल अशा संभाव्य उपायांवर चर्चा करण्यासाठी सरकारी अधिकाऱ्यांशी भेटण्याचे मान्य केले. तथापि, गेल्या आठवड्यात महाभियोग मतदानानंतर, Lasso ने CONAIE सोबत चर्चा संपवण्याचा निर्णय जाहीर केला, असे सांगून की, लेनिदास इझा हे केवळ त्यांच्या स्वतःच्या राजकीय हिताचे रक्षण करत आहेत आणि त्यांच्या तळाशी नाही.

सध्याच्या निषेधाचे मूल्यांकन करताना, विश्लेषकांचा असा दावा आहे की निषेधाचे व्यापक स्वरूप हे एक संकेत आहे की देशाला अशांतता आणि वाढीव कालावधीचा सामना करावा लागू शकतो.

इक्वाडोरने शेवटची 2019 मध्ये अशी प्रचंड निदर्शने पाहिली, जेव्हा हजारो नागरिकांनी क्विटोवर मोर्चा काढला आणि सरकारने तेलाच्या किमतींवर दीर्घकाळ चालणारी सबसिडी पुनर्संचयित करावी अशी मागणी केली होती ज्याचा सरकारने दावा केला होता की दरवर्षी 1.4 अब्ज डॉलर्स खर्च होतात. त्यावेळचे अध्यक्ष, लेनिन मोरेनो यांनी सबसिडी पुनर्स्थापित केली आणि नंतर जागतिक बाजारपेठांमध्ये चढ-उतार होणाऱ्या किंमत प्रणालीकडे वळले. तथापि, 2021 मध्ये इंधनाच्या किमती वाढू लागल्याने, Lasso ने किमती निश्चित करण्याचे आदेश दिले, जरी इक्वाडोरमधील स्वदेशी आणि इतर गटांनी सेट केलेल्या किंमती अजूनही खूप जास्त असल्याचा दावा केला. सध्याच्या निषेधाचे मूल्यांकन करताना, विश्लेषकांचा असा दावा आहे की निषेधाचे व्यापक स्वरूप हे एक संकेत आहे की देशाला अशांतता आणि वाढीव कालावधीचा सामना करावा लागू शकतो.

निदर्शने आणि इक्वाडोरच्या संकटाच्या दरम्यान, युनायटेड स्टेट्स (यूएस) अधिक चिंताग्रस्त होत आहे कारण त्यांना भीती आहे की लासोचे यूएस समर्थक सरकार पडण्याचा धोका आहे. अमेरिकेतील तज्ज्ञांचा असा दावा आहे की माजी डावे अध्यक्ष राफेल कोरिया, 2017 मध्ये पद सोडले, ते सध्याच्या सरकारचे कट्टर विरोधक आहेत आणि ते देशात अत्यंत प्रभावशाली आहेत आणि कोणत्याही किंमतीला सत्तेवर परत येऊ इच्छित आहेत. एक जोडलेला वाद असा आहे की CONAIE चे कट्टरपंथीयीकरण ही त्यांची सत्ता परत घेण्याच्या धोरणांपैकी एक आहे. सत्तेतील या संभाव्य बदलामुळे अमेरिकेच्या हितसंबंधांना मोठ्या प्रमाणात हानी पोहोचेल, ज्यांना त्याच्या मागच्या अंगणात, लॅटिन अमेरिकेत डाव्या समर्थक सरकारांच्या वाढत्या लाटेचा सामना करावा लागत आहे, ज्यामध्ये नवीनतम देश कोलंबिया हा डाव्या राष्ट्रपतीची निवड करत आहे. इक्वेडोर सरकारने निदर्शकांशी वाटाघाटी करण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे आणि इक्वेडोरच्या अर्थव्यवस्थेचे नुकसान कमी करण्यासाठी शक्य तितक्या लवकर तडजोड केली पाहिजे, परंतु स्वतःच्या राजकीय हितसंबंधांचे रक्षण करण्यासाठी देखील.