ब्रिटनची श्रीमंताई पळून जातेय: करांचा दणका की जगाची स्पर्धा?

शांतपणे का होईना, पण श्रीमंत ब्रिटनमधून बाहेर पडत आहेत.

हा देश दीर्घकाळ जगासमोर एक आदर्श मानला जात होता. आर्थिक शहाणपण, राजकीय स्थैर्य आणि सांस्कृतिक प्रतिष्ठेचे दुर्मिळ मिश्रण. संपत्ती जगाच्या कानाकोपऱ्यातून येथे येत होती आणि ब्रिटनने तिला उघड्या मनाने स्वीकारले. मात्र गेल्या काही वर्षांत ही गोष्ट बदलली आहे. संपत्ती अजूनही मोशनमध्ये आहे… पण आता ती देशाबाहेर जात आहे.

UBS च्या आकडेवारीनुसार, 2028 पर्यंत United Kingdom (UK) सुमारे 500,000 कोट्यधीश गमावेल. 3.06 दशलक्ष वरून ही संख्या 2.54 दशलक्ष इतकी कमी होईल. फक्त 2024 मध्येच अंदाजे 10,800 High-Net-Worth Individuals (HNWIs) ब्रिटन सोडून गेले. 2025 मध्ये ही संख्या 16,500 वर जाईल असा अंदाज आहे. त्यामुळे अंदाजे 92 बिलियन अमेरिकन डॉलर्स इतकी गुंतवणुकीस योग्य संपत्ती देशाबाहेर जाईल. हे आकडे फक्त मोठेच नाहीत, तर 2024 साली जगातल्या कोणत्याही देशाच्या तुलनेत सर्वाधिक आहेत. तुलनेने, चीनमध्ये 7,800 HNWIs बाहेर जातील, तर भारतात 3,500.

दशकानुदशके ब्रिटनमध्ये श्रीमंतांसाठी एक स्पष्ट करार होता: ते सुरक्षित, स्थिर, मैत्रीपूर्ण आणि जगाशी जोडलेले वातावरण उपभोगू शकतील, आणि त्याबदल्यात ते वाजवी पण प्रगत अशा कर प्रणालीतून देशाला योगदान देतील.

हे केवळ आकडे नाहीत, तर मोठा बदल दर्शवतात. हा प्रकार समजून घेण्यासाठी फक्त कर धोरण पाहणे पुरेसे नाही. ब्रिटनच्या आर्थिक स्थिती, राजकीय वातावरण आणि वेगाने बदलणाऱ्या जगात आपली उपयुक्तता टिकवून ठेवण्याची ताकद या सर्व गोष्टींचा विचार करावा लागतो.

ब्रिटिश कराराचा शेवट

दशकानुदशके ब्रिटनमध्ये एक सोपा करार होता: श्रीमंत लोकांना सुरक्षित, स्थिर, मैत्रीपूर्ण आणि जगाशी जोडलेल्या देशातील विशेष सुविधा उपभोगता येतील, आणि त्याबदल्यात ते वाजवी पण प्रगत कर प्रणालीतून देशाला हातभार लावतील. या समतोलामुळे ब्रिटन उद्योजक, वित्ततज्ज्ञ आणि परदेशी गुंतवणूकदारांसाठी आकर्षक ठिकाण राहिले. पण आता हा करार तुटताना दिसतो.

यामागे कर हा एक महत्त्वाचा घटक आहे, पण तो एकटाच कारणीभूत नाही. आर्थिक अनिश्चितता, ब्रेक्झिटनंतरचा गोंधळ आणि संपत्तीविरुद्ध कठोर होत चाललेला दृष्टिकोन या सर्वांचा एकत्रित परिणाम आहे. ब्रिटनमधील अतिरिक्त उत्पन्नकर दर 45% आहे आणि तो £125,140 पेक्षा जास्त कमाईवर लागू होतो. हा दर विकसित देशांमधील सर्वाधिक दरांपैकी एक आहे. पण श्रीमंत लोकांना विद्यमान दरांपेक्षा भविष्यातील अपेक्षा अधिक चिंताजनक वाटत आहेत. त्याची चिन्हेही दिसू लागली आहेत. Non-dom regime रद्द करण्यात आले आहे. या व्यवस्थेमुळे ब्रिटनमध्ये राहणारे पण आपले स्थायी वास्तव्य इतरत्र दाखवणारे लोक परदेशातील उत्पन्नावर कर टाळू शकत होते. ही पद्धत जागतिक भांडवल आकर्षित करण्याचे एक प्रभावी साधन होती. पण ती संपवल्यामुळे ब्रिटनच्या आंतरराष्ट्रीय उच्चभ्रू वर्गात मोठा धक्का बसला. याशिवाय मर्यादांचे स्थगन वाढवणे, £10 मिलियन पेक्षा जास्त संपत्तीवर 2% कर, किंवा Capital Gains आणि वारसा कर वाढवण्याचे प्रस्ताव या सर्वामुळे कराचे ओझे आणि अनिश्चितता वाढली आहे. स्थिर भांडवल हे अस्थिरतेत टिकत नाही.

Non-dom regime रद्द करण्यात आले आहे. या व्यवस्थेमुळे ब्रिटनमध्ये राहणारे पण आपले स्थायी वास्तव्य इतरत्र दाखवणारे लोक परदेशातील उत्पन्नावर कर टाळू शकत होते. ही पद्धत जागतिक भांडवल आकर्षित करण्याचे एक प्रभावी साधन होती. पण ती संपवल्यामुळे ब्रिटनच्या आंतरराष्ट्रीय उच्चभ्रू वर्गात मोठा धक्का बसला.

ब्रिटन सोडणारे श्रीमंत लोक गायब होत नाहीत. ते लगेच अशा देशांत जात आहेत जिथे स्थैर्य, सुरक्षा आणि स्पष्ट नियम आहेत. United Arab Emirates (UAE) हे मोठे केंद्र बनले आहे कारण तिथे HNWIs साठी शून्य उत्पन्नकर आहे, महत्वाकांक्षी विकास कार्यक्रम आहेत आणि व्यवसायाला पूरक संस्कृती आहे. Saudi Arabia सुद्धा भांडवल आकर्षित करण्यासाठी पुढे सरसावत आहे. ब्रिटनमध्ये जेव्हा कर दर 45% असताना United States देखील मोठे आकर्षण राहते. त्याची कर प्रणाली गुंतागुंतीची असली तरी Austin आणि Miami सारखी नवनिर्मिती केंद्रे संधी निर्माण करतात. दक्षिण युरोपातील देश - Italy, Portugal आणि Switzerland गुंतवणूकदारांना आकर्षक निवास योजना आणि कर सवलती देतात. काही लोक Singapore, Canada आणि Caribbean देशांत जात आहेत, जिथे Citizenship-by-Investment कार्यक्रमाद्वारे भांडवलाच्या बदल्यात आर्थिक सुरक्षितता मिळते. या तुलनेत ब्रिटन कमी स्पर्धात्मक वाटत आहे. केवळ करांच्या दृष्टीनेच नाही, तर एकूण आर्थिक वातावरणातही.

जागतिक भांडवलासाठी स्पर्धा

हे फक्त ब्रिटनचे संकट नाही. जगभरातील सरकारे एकाच आव्हानाला सामोरे जात आहेत: वाढत्या खर्च आणि कर्जासोबत सार्वजनिक सेवा पुरवणे. फरक फक्त त्यांच्या पद्धतीत आहे. काही देश भांडवल आकर्षित करण्यासाठी प्रोत्साहन देतात: Ireland कमी कॉर्पोरेट कर देते; Singapore कुटुंब व्यवसायांना आणण्यासाठी खास कर सवलती देते; UAE मध्ये सोपे आणि पारदर्शक नियम आहेत. तर काही देश, जसे ब्रिटन, संपत्तीचे पुनर्वाटप करणाऱ्या पद्धतीकडे वळतात. या पद्धती राजकीयदृष्ट्या सोप्या आणि लोकप्रिय असल्या तरी त्याचा उलट परिणाम होऊ शकतो.

जागतिक भांडवलासाठीची स्पर्धा ही केवळ संपत्ती राखण्याची किंवा आकर्षित करण्याची नाही. ती नवकल्पना आणि गुंतवणुकीच्या टिकाऊ आणि मजबूत प्रणाली निर्माण करण्याची आहे. श्रीमंत लोक जेव्हा देश सोडतात, तेव्हा ते फक्त भांडवल नेत नाहीत ते आपले व्यवसाय, नवकल्पना आणि समाजासाठीचे उपक्रमही घेऊन जातात.

पुढचा शहाणपणाचा मार्ग

ब्रिटनने योग्य पावले उचलली, तर त्याला आर्थिक जबाबदारी आणि जागतिक स्पर्धात्मकता यामधून एक निवड करण्याची गरज नाही. अर्थमंत्री Rachel Reeves एका राजकीय संकटास सामोऱ्या जात आहेत: स्वतःच्या नियमांनुसार कर्जावर नियंत्रण ठेवताना सार्वजनिक खर्च कायम ठेवण्यासाठी £40 बिलियन अतिरिक्त कर महसूल उभा करावा लागेल. सोपा उपाय काय? कर वाढवणे आणि राजकीय गुण मिळवणे. पण असा मार्ग दीर्घकाळासाठी देशाला मोठे नुकसान पोहोचवू शकतो. खरी गरज आहे ती अल्पकालीन लोकप्रिय उपायांपासून दूर राहण्याची आणि दीर्घकालीन धोरणात्मक विचार करण्याची. मग ब्रिटन काय करू शकतो?

Reform, Don’t Repel: Non-dom regime पूर्णपणे रद्द करण्याऐवजी त्यात सुधारणा करून न्याय्य बनवता येईल. परत आणलेल्या भांडवलासाठी वेळेची मर्यादा किंवा फायदेशीर सवलतींवर एक मर्यादा ठेवणे हा एक उपाय असू शकतो.

Expand the Base: काही मोजक्या श्रीमंतांवर वारंवार कर वाढवण्याऐवजी करआधार वाढवणे आणि कर पद्धती सुधारावी लागेल. सरकारने कर चुकवण्याच्या पळवाटा बंद कराव्यात. यासाठी His Majesty's Revenue and Customs (HMRC) च्या तांत्रिक पायाभूत सुविधांना बळकट करून कंपन्या आणि गुंतागुंतीचे ट्रस्ट्स यांच्यावर देखरेख वाढवता येईल. मोठ्या बहुराष्ट्रीय कंपन्यांवर प्रगत किमान कर लागू करणे हा देखील एक पर्याय आहे.

Reward Investment: नवकल्पनांना प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रोत्साहन कायम ठेवणे आवश्यक आहे. नवउद्योग क्षेत्रांत पुन्हा गुंतवलेल्या Capital Gains वर करसवलत देणे हा त्यातील एक मार्ग असू शकतो.

Attract Global Talent: ब्रिटनने जगातील सर्वोच्च दर्जाचे व्यावसायिक, संशोधक आणि नवकल्पकांना आकर्षित ठेवले पाहिजे. त्यासाठी फक्त कर स्पर्धात्मकता नव्हे, तर सोपी स्थलांतर प्रक्रिया, स्पष्ट नियम आणि सुरक्षा या सर्व गोष्टी महत्त्वाच्या आहेत.

निष्कर्ष - एक निर्णायक क्षण

ब्रिटनसमोर आता निवडीचा प्रश्न आहे. सध्याच्या मार्गावर राहिल्यास - जिथे अनिश्चितता, वाढते दंडात्मक कर आणि कमी होणारे संपत्तीचे स्रोत आहेत. श्रीमंत लोक देश सोडत राहतील. पण जर ब्रिटन स्वतःला एक खुले आणि स्पर्धात्मक अर्थतंत्र म्हणून नव्याने उभारले, तर परिस्थिती बदलू शकते. यासाठी संपत्तीला ओझे न मानता तिला जपण्यासारखा साधनस्रोत मानणे गरजेचे आहे. जगातील सर्वोत्तम देश ते नाहीत ज्यांच्याकडे सर्वाधिक कर आहेत, तर ते आहेत ज्यांच्याकडे उत्तम करप्रणाली, मजबूत संस्था आणि दीर्घकालीन धोरणात्मक विचार आहेत.

कैसर शमीम हे वित्तीय धोरण, व्यापार संबंध आणि कॉर्पोरेट गव्हर्नन्स यातील प्रख्यात तज्ज्ञ आहेत.

• International Affairs
• Britain tax changes impact
• Britain’s millionaire migration report
• European Union
• high taxes UK effect
• International Affairs
• millionaire migration 2025
• millionaires in uk
• UAE attracting wealthy
• UBS millionaire loss report UK
• UK capital flight 2024–2025
• UK economic decline analysis
• UK non-dom rule abolition
• UK political uncertainty economy
• uk wealth migration
• UK wealthy leaving 2025
• us millionaires exit
• where are UK millionaires moving
• why millionaires leaving UK

The views expressed above belong to the author(s). ORF research and analyses now available on Telegram! Click here to access our curated content — blogs, longforms and interviews.

PREV NEXT